مشاوره
تاریخ: 1395/02/01 نمایش: 1816 مرتبه تعداد امتیاز: 2   (Article Rating)
اختلال بیش فعالی و کمبود توجه

اختلال بیش فعالی و کمبود توجه


یکی از اختلالات رفتاری کودکان، کمبود توجه آنهاست و اکثر مؤلفین عقیده دارند که ناراحتی اصلی کودکان بیقرار، بی دقتی آنان است. تحقیقات نشان داده است که ارتباط بسیار زیاد بین کمبود توجه و بی قراری وجود دارد و اکثر روانشناسان بی دقتی و بی قراری در کودکان را به جای هم بکار می گیرند. تحرک بیش از حد، محدودیت میدان توجه و اجبار درونی برای انجام کار(تکانشگری) سه خصیصه بیماری است و نکته مهم تشخیصی اینکه اولا باید مدت بیماری از 6 ماه کمتر نباشد، در ثانی بیماری قبل از 7 سالگی شروع شده باشد، ثالثا حداقل دو اختلال کمبود توجه و بیش فعالی در دو موقعیت(خانه، مدرسه، کلینیک، محل کار، اجتماع) وجود داشته باشد. رابعا اگرچه این اختلال در کارکرد تحصیلی، شغلی و اجتماعی متناسب با رشد اثر می گذارد ولی نباید با اختلالات خلقی، اضطرابی، شخصیتی توام باشد.
اگرچه کودکان به طور عادی تا اندازه ای  بی قرار هستند ولی چنانچه بیقراری شدید و دائمی بوده و در رفتار کودک هماهنگی وجود نداشته باشد در این صورت بیقراری، جنبه مرضی پیدا می کند. اکثر روانپزشکان عقیده دارند که اگرچه شروع بیماری قبل از سه سالگی است ولی تشخیص بیماری در 7 سالگی که کودک به مدرسه می رود و احتیاج به آرامش، دقت و تمرکز حواس دارد انجام می گیرد. اکثر این کودکان از قوای ادراک و هوش طبیعی حتی بالاتر برخوردارند و خرابکاریهای خود را بطور غیر مترقبه و ناگهانی انجام می دهند.
ناپایداری در این کودکان از ماه های اول زندگی به صورت حساسیت به نور، صدا، حرارت، گریه زیاد و خواب کم، فرار از آغوش مادر، جیغ زدن، لگد زدن ظاهر می گردد. این کودکان در مقابل انضباطی که برایشان مقرر شده است، عکس العمل شدیدی نشان می دهند.
غالبا بیقراری در این کودکان باعث عدم تمرکز حواس و بی دقتی و حتی عقب ماندگی ذهنی به طور کاذب می گردد. در پسرها بیش فعالی سه تا پنج برابر بیش از دختران است و با وضع جسمی  و ساختمانی بدنی کودک ارتباط دارد. این کودکان پرتحرک و در اعمال بی انضباط هستند، کمتر کاری را به پایان می رسانند حتی بارها از سر میز غذا بلند شده و غذای خود را نیمه کاره باقی می گذارند. به تجربه ثابت شده است که در ساعات آخر روز، یعنی عصرها و شبها، ناراحتی و تحرک کودکان شدت می یابد و به همین دلیل خستگی جسمی و روانی را عامل موثری در بیقراری می دانند. در این کودکان نه تنها خجالت و ترس وجود ندارد بلکه یک نوع بی باکی خاص هم دیده می شود. تاخیر رشد زبانی، اختلال شناختی، تیک های گذرا، وسواس های مختلف به صورت حرکات تکراری اجباری، مشکلات تحصیلی، بی ملاحظه گی به رعایت قوانین(البته نه بطور عمدی) از خصوصیات دیگر این بیماری است.
خواب و خوراک معمولا عادی است، در منزل بسیار ناراحت و در مدرسه غیرقابل تحمل اند. در انجام دادن تکالیف تحصیلی نظم و ترتیب خاصی ندارند و به دشواری غذا می خورند. به علاوه به راحتی نمی توان آنها را به راحتی حمام کرد، لباس پوشاند و خواباند.
کودکان بی قرار به علت حواس پرتی و هیجان پذیری از موضوعی به موضوع دیگر می پردازند و افکارشان مرتب به این طرف و آن طرف معطوف می شود. در مدرسه پیشرفتی ندارند و به علت ناتوانی در یادگیری اغلب از مدرسه فرار می کنند. یا به علت بی انضباطی از مدرسه اخراج می شوند. این افراد در سنین نوجوانی و جوانی از شغلی به شغل دیگر پرداخته و اغلب به الکل و مواد مخدر پناه می برند.  بیش فعالی معمولا در کودکی تا نوجوانی و در برخی موارد تا بزرگسالی ادامه می یابد. تصویر بلند مدت کودکان مبتلا به بیش فعالی پیچیده است به طوری که بسیاری از آنها به مرور زمان به اختلال های دیگری مانند اختلال های خلقی(مانیک دپرسیو)، اضطرابی، وسواس، و اختلالات سایکوپاتیک مبتلا می شوند. در بعضی از این افراد با بزرگتر شدن و درمان صحیح و مداوم ممکن است علائم بیماری کمتر شده و کنترل شوند. حتی کودکانی که بیش فعالی را کنار می گذارند، وقتی به سال های نوجوانی و بزرگسالی می رسند، سابقه ای از مشکلات کودکی دارند که تأثیرات بادوامی بر شخصیت، عزت نفس، و روابط بین فردی آنها برجای می گذارد.
اختلال کمبود توجه/ بیش فعالی موجـب اخـتلال در عملکرد دانش آموزان می شود و با عملکرد تحصیلی دانش آموز تداخل دارد. به طوری که نوع مزمن این اختلال،  به شدت، عملکرد دانش آموزان را در مدرسه مختل می کند. و با مشکلات سازگاری در مدرسه مرتبط است. برخلاف گزارش های رسانه ها و نظراتی که در مورد تشخیص و شناسایی آسان این اختلال وجود دارد، شواهد کافی در حمایت از این عقیده که اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی به راحتی تشخیص داده می شود وجود ندارد.
انواع کمبود توجه/ بیش فعالی
نوع بی توجهی غالب: کودکانی را توصیف می کند که نشانگان اصلی آن ها بی توجهی است. کودکان مبتلا به نوع بی توجهی غالب را به صورت کودکانی بی توجه،کسل، رویاپرداز، پرت یا کودکانی که به آسانی سردرگم می شوند توصیف می کنند. این کودکان احتمالاً ناتوانی یادگیری نیز دارند، پردازش اطلاعات در آن ها کند است، به خاطر سپردن برایشان دشوار است و پیشرفت تحصیلی کمی دارند. آن ها معمولا به عنوان کودکانی مضطرب و نگران، گوشه گیر و به عنوان کسانی که احتمالاً علائم اختلال های خلقی را نشان می دهند، درنظرگرفته می شوند.
نوع تکانشگر غالب:  این نوع بیش فعالی، نادرترین گروه از کودکان مبتلا به این اختلال هستند. این نوع فرعی بیشتر در کودکان پیش دبستانی مشاهده شده و احتمالا در کودکان بزرگ تر اعتبار کمتری دارد.
نوع آمیخته: کودکانی را توصیف می کند که هر دو دسته نشانگان بی توجهی و وتکانشگری را با هم دارند.
سبب شناسی
شواهد تجربی محکمی در تایید این که ژنتیک در سبب شناسی اختلال نارسائی توجه/ بیش فعالی نقشی اساسی دارد، موجود می باشد. به طوری که بروز این اختلال در میان والدین و خواهر و برادران افراد مبتلا، 25 تا 26 درصد و بروز آن در کودکان والدین مبتلا به این اختلال 55 درصد گزارش شده است. البته سبب شناسی این اختلال تنها به وراثت محدود نمی شود بلکه برخی از عوامل محیطی و تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی نیز در بروز اختلال کمبود توجه/ بیش فعالی مؤثر هستند. متغیرهای محیطی مؤثر در بروز اختلال کمبودتوجه/ بیش فعالی به 2 دسته عوامل زیست شناختی و روان شناختی تقسیم می شوند و تغذیه و تماشای مفرط تلویزیون دو عامل محیطی دیگری هستند که در سبب شناسی این اختلال حمایت زیادی دریافت نکرده اند.
عوامل آسیب زای قبل، حین وپس از تولد، یکی از عوامل زیست شناختی خطرساز مرتبط با اختلال کمبود توجه/ بیش غعالی است. مثلا نوزادانی که زودتر از 27 هفته به دنیا می آیند مشکلات بیشتری در زمینه توجه دارند. قرار گرفتن در معرض مواد سمی مثل سرب، جیوه، منگنز، دود سیگار، تنباکو و الکل نیز در بروز این اختلال مؤثر است. عوامل روانشناختی مثل تجربه تنیدگی های شدید توسط خانواده، طبقه اجتماعی پایین خانواده، والدین مجرم و بیماری روانی والدین بیشتر از اینکه عامل اصلی زیربنایی این اختلال باشد، در ظهور نشانه های آن مؤثر است. پژوهشگران عصب شناختی بیان می کنند که ویژگی اصلی این اختلال یعنی کمبود توجه، بیش فعالی و تکانشگری، حاصل نارسائی در ساختارهای مغزی مرتبط با توجه، عملکرد اجرایی و تمرکز حواس است. این اختلال با اختلال در کارکرد مکانیزم های عصبی مهار خود در قطعه پیشانی و با مشکلاتی در برخی از انتقال دهنده های عصبی به خصوص دوپامین و نوراپی نفرین مرتبط است.
درمان
دارو درمانی این اختلال، شامل محرک های سیستم اعصاب مرکزی است. اما مصرف دارو به تنهایی به ندرت می تواند نیازهای درمانی کودکان مبتلا به این اختلال را برآورده کند. به علاوه درمان دارویی به دلیل تأثیر سوء مواد شیمیایی بر فرآیندهای طبیعی تحول نظام سیستم اعصاب مرکزی و همچنین نداشتن تأثیر پایدار و ماندگار برای بهبود اختلال مورد انتقاد قرار گرفته و از این رو بر درمان های رفتاری- شناختی تأکید بیشتری می شود. بنابراین به نظر می رسد که درمان های دارویی لازم است با مداخلات روان شناختی همراه گردد. درمان های دارویی و روان شناختی به صورت جداگانه و ترکیبی به طور قابل توجهی مورد استفاده گرفته و از تلاش همزمان والدین، روان پزشکان، روانشناسان و معلمان استفاده شده است.
منابع
حسن¬آبادی، سمانه؛ محمدی، محمدرضا؛ قدسی، احقر.(1391). مقایسه اثربخشی رفتار درمانی شناختی و دارو¬درمانی بر کاهش علائم همراه اختلال نارسایی توجه و بیش¬فعالی، مجله مطالعات ناتوانی، 1(2)، 30-19.
حسین خانزاده، عباسعلی؛ طاهر، محبوبه؛ یگانه، طیبه.(1392). شناسایی و درمان اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی در مدرسه، تعلیم و تربیت استثنائی، 13(2)، 52-39.
هاجین، ریچاردپی؛ ویتبورن، سوزان کراس، آسیب شناسی روانی، ترجمه یحیی سید محمدی1390)، نشر روان.
میلانی فر، بهروز.(1386). روانشناسی کودکان و نوجوانان استثنایی،تهران: نشر قومس.


واحد مشاوره دفتر مرکزی مبتکران




امتیاز بندی
جستجو
خبرنامه مبتکران
دریافت لوگوی مبتکران
شما اینجا هستید :  * مشاوره  * مقالات مشاوره تحصیلی و آموزشی
تهران، خیابان انقلاب اسلامی ، خیابان فخر رازی ، خیابان شهید وحید نظری،پلاک ٥٩
تماس : ٦١٠٩٤٠٠٠-٠٢١ ، فکس : ٦٦٤٠٦٣٦٢ ، پیام کوتاه ١٠٠٠٦١٠٩٤٠٠٠
Copyright 2007 © Mobtakeran
Login   :: Powered By Parsian